Ustalenie kontaktów z dzieckiem – jak to zrobić?

Rozstanie rodziców oznacza konieczność ułożenia życia całej rodziny na nowo. Jedną z najważniejszych kwestii są kontakty z dzieckiem. Co zrobić, gdy rodzice nie potrafią porozumieć się co do dni i godzin spotkań? Czy kontakty trzeba ustalać w sądzie? Jak napisać wniosek o ustalenie kontaktów i kiedy można domagać się ich zmiany?

Kontakty z dzieckiem – co obejmują?

Prawo do kontaktu z dzieckiem przysługuje rodzicom niezależnie od tego, czy mieszkają razem, są po rozwodzie, czy nigdy nie byli małżeństwem. Kontakty obejmują nie tylko osobiste spotkania. Mogą polegać dodatkowo na rozmowach telefonicznych, wideorozmowach, korespondencji czy kontakcie za pośrednictwem innych środków komunikacji.

Regulując kontakty z dzieckiem można i należy określić m.in:

• spotkania w określone dni tygodnia,
• pobyty dziecka u drugiego rodzica z noclegiem,
• weekendy,
• ferie i wakacje,
• święta i dni wolne od pracy,
• urodziny dziecka,
• kontakty telefoniczne i online,
• odbieranie i odwożenie dziecka z kontaktów,
• wyjazdy z dzieckiem poza jego miejsce zamieszkania.

Należy pamiętać, że w tym wszystkim najważniejsze jest dobro dziecka i to ono jest brane przede wszystkim pod uwagę również w sądzie.

Czy kontakty trzeba ustalać w sądzie?

Nie, kontakty można ustalić bez zakładania sprawy w sądzie. Jeżeli rodzice potrafią się porozumieć, mogą samodzielnie ustalić zasady kontaktów. Takie porozumienie powinno być jednak możliwie konkretne.

Z mego zawodowego doświadczenia adwokata w Warszawie, sformułowanie „ojciec będzie widywał dziecko w weekendy” jest niewystarczające. W niedalekiej przyszłości pojawią się bowiem pytania: w które weekendy, od której godziny, kto odbiera dziecko, co z feriami i świętami?

Dlatego ustalając kontakty, warto doprecyzować szczegóły. Nawet jeżeli początkowo wydaje nam się to czymś nad wyraz dokładnym i niepotrzebnym. Ważne jest zatem, aby wskazać:

• konkretne dni i godziny kontaktów,
• miejsce odbioru i przekazania dziecka oraz to kto ma odwozić i przywozić dziecko,
• zasady kontaktów w ferie i wakacje,
• sposób spędzania świąt,
• kontakty telefoniczne,
• zasady dotyczące wyjazdów z dzieckiem.

Dobrze skonstruowane porozumienie może zapobiec wielu konfliktom w przyszłości.

Jeżeli jednak rodzice nie mogą osiągnąć porozumienia, o kontaktach może rozstrzygnąć sąd.

Wniosek o ustalenie kontaktów – kiedy jest potrzebny?

Jeżeli rodzice nie są w stanie wspólnie ustalić zasad kontaktów, można złożyć wniosek o ustalenie kontaktów z dzieckiem.

Jeżeli składamy wniosek o ustalenie kontaktów  należy w nim przedstawić sądowi przede wszystkim to, jakich kontaktów domaga się rodzic i dlaczego takie rozwiązanie będzie odpowiednie dla dziecka.

Warto opisać konkretny model, np.:

„Wnoszę o ustalenie kontaktów ojca z małoletnią córką stron w każdy pierwszy i trzeci weekend miesiąca od piątku od godziny 17:00 do niedzieli do godziny 18:00 w ten sposób, że ojciec odbierze dziecko i odwiezie po kontakcie do miejsca zamieszkania matki, a także przez pierwszy tydzień ferii zimowych i dwa tygodnie wakacji w miesiącu sierpniu”.

Oczywiście powyżej został wskazany jedynie przykład. Ostateczny zakres kontaktów powinien być zawsze dopasowany do wieku dziecka, jego indywidualnych potrzeb, szkoły, zajęć dodatkowych, odległości pomiędzy miejscami zamieszkania rodziców oraz dotychczasowej relacji z każdym z nich.

Co robić w sytuacji, gdy dziecko zgłasza niechęć do kontaktów z drugim rodzicem, rezygnuje z tych kontaktów – wyjaśniliśmy w artykule o tym, czy dziecko może samo odmówić kontaktów.

Jakie dokumenty mogą być potrzebne?

W zależności od sytuacji przydatne mogą być m.in.:

• odpis aktu urodzenia dziecka,
• dokumenty dotyczące rozwodu lub wcześniejszych orzeczeń sądu,
• korespondencja między rodzicami dotycząca kontaktów,
• dokumenty potwierdzające sytuację dziecka,
• inne dowody wskazujące na sposób sprawowania opieki i dotychczasowe kontakty.

Nie warto jednak dołączać dokumentów wyłącznie „na wszelki wypadek”. W sprawie rodzinnej znaczenie ma przede wszystkim to, czy konkretny dowód pomaga wykazać okoliczności istotne dla dobra dziecka.

Kontakty z dzieckiem po rozwodzie – co bierze pod uwagę sąd?

Kontakty są również ustalane co do zasady w ramach sprawy o rozwód, jeżeli rodzice byli w związku małżeńskim. Wówczas wszystkie sprawy dotyczące dzieci tj. alimenty, kontakty – regulowane są w wyroku rozwodowym. Należy pamiętać, że takowe ustalenia ze sprawy o rozwód można w przyszłości zmieniać, składając wniosek o zmianę kontaktów, czy o podwyższenie lub obniżenie alimentów.

Sąd ocenia przede wszystkim dobro dziecka. Znaczenie mogą mieć m.in.:

• wiek dziecka,
• jego potrzeby emocjonalne i rozwojowe,
• relacja z każdym z rodziców,
• dotychczasowy sposób realizowania kontaktów,
• odległość między miejscami zamieszkania,
• sytuacja szkolna dziecka,
• możliwości organizacyjne rodziców,
• ewentualne konflikty i okoliczności mogące wpływać na bezpieczeństwo dziecka.

W szczególnych przypadkach sąd może również ograniczyć kontakty, np. określić, że będą odbywały się w obecności drugiego rodzica, kuratora lub innej wskazanej osoby. Jeżeli kontakty poważnie zagrażają dobru dziecka lub je naruszają, sąd może ich zakazać.

Opinie biegłych – czy sąd zawsze ich potrzebuje?

Nie każda sprawa dotycząca kontaktów wymaga opinii biegłych. W bardziej skomplikowanych postępowaniach sąd może jednak korzystać z opinii specjalistów, jeżeli dla rozstrzygnięcia potrzebna jest wiedza dotycząca funkcjonowania dziecka i rodziny.

Opinia biegłych nie powinna być traktowana jako sposób na „wygranie” sprawy przez jednego z rodziców. Jej celem jest dostarczenie sądowi specjalistycznej wiedzy potrzebnej do oceny sytuacji dziecka.

Dlatego przed rozpoczęciem postępowania warto przeanalizować, jakie dowody rzeczywiście mają znaczenie w konkretnej sprawie.

Wniosek o zmianę kontaktów – kiedy można go złożyć?

Ustalenia dotyczące kontaktów nie zawsze pozostają aktualne przez wiele lat. Dziecko rośnie, zmienia szkołę, pojawiają się nowe obowiązki, rodzice mogą zmienić miejsce zamieszkania.

W takiej sytuacji możliwa jest zmiana kontaktów.

Przykładowo: kilka lat temu dziecko było małe i kontakty odbywały się głównie w ciągu dnia. Obecnie ma 10 lat, dobrze funkcjonuje w relacji z drugim rodzicem i chce spędzać u niego całe weekendy. Dotychczasowe ustalenia mogą więc nie odpowiadać aktualnej sytuacji.

W takich przypadkach należy rozważyć wniosek o zmianę kontaktów. Sąd może zmienić wcześniejsze rozstrzygnięcie dotyczące kontaktów, jeżeli wymaga tego aktualna sytuacja i dobro dziecka.

Zabezpieczenie kontaktów

Zdarza się, że postępowanie sądowe trwa, a rodzic chce mieć uregulowane kontakty z dzieckiem już na czas jego trwania.

W takiej sytuacji można rozważyć zabezpieczenie kontaktów. Sąd może tymczasowo uregulować sposób kontaktowania się z dzieckiem na czas postępowania. Przepisy przewidują możliwość uregulowania w ramach zabezpieczenia zarówno kontaktów, jak i sposobu sprawowania pieczy nad dzieckiem.

To rozwiązanie może być szczególnie istotne wtedy, gdy między rodzicami istnieje silny konflikt i bez decyzji sądu kontakty faktycznie nie dochodzą do skutku.

Najczęstszy błąd rodziców

W sprawach o kontakty łatwo wpaść w pułapkę wzajemnych zarzutów. Rodzic opisuje zachowanie byłego partnera, historię związku i wszystkie wcześniejsze konflikty, ale nie pokazuje jasno, jakie rozwiązanie będzie najlepsze dla dziecka.

Tymczasem skuteczny wniosek powinien odpowiadać przede wszystkim na pytania:

Jak mają wyglądać kontakty? Dlaczego właśnie w taki sposób? Jak wpłynie to na dziecko?

To różnica pomiędzy przedstawieniem sądowi samego konfliktu a przedstawieniem konkretnego rozwiązania problemu.

Czy warto skorzystać z pomocy adwokata?

Sprawy dotyczące kontaktów z dzieckiem są szczególne, ponieważ dotyczą nie tylko praw rodzica, ale przede wszystkim relacji rodzinnych i dobra dziecka.

Kiedy szczególnie warto skorzystać z pomocy adwokata?

• w sytuacji, gdy drugi rodzic nie wyraża zgody na kontakty,
• kontakty są systematycznie utrudniane,
• istnieje poważny konflikt między rodzicami,
• konieczna jest zmiana wcześniejszego orzeczenia,
• potrzebne jest zabezpieczenie kontaktów,
• w sprawie pojawiają się kwestie wymagające opinii specjalistów,
• rodzic nie wie, jakie dowody przedstawić sądowi.

Dobrze przygotowana strategia pozwala skupić się w postępowaniu na tym, co rzeczywiście istotne dla rozstrzygnięcia.

Ustalenie kontaktów z dzieckiem nie musi oznaczać wieloletniego konfliktu sądowego. Jeżeli rodzice potrafią się porozumieć, najlepszym rozwiązaniem może być jasne i konkretne porozumienie. Gdy porozumienie nie jest możliwe, można złożyć wniosek o ustalenie kontaktów, a w razie zmiany sytuacji – wniosek o ich zmianę. W sytuacji wymagającej szybkiej reakcji warto rozważyć również zabezpieczenie kontaktów.

Każda sprawa rodzinna ma jednak swoją specyfikę. To, co będzie odpowiednie dla jednego dziecka, nie musi być właściwe dla innego.

Jeśli jesteś po rozwodzie lub rozstaniu i potrzebujesz uregulować kontakty z dzieckiem, warto przed podjęciem decyzji omówić swoją sytuację z profesjonalnym pełnomocnikiem. W tym celu umów się na konsultację w Kancelarii Adwokackiej Joanny Gałdzewicz specjalizującej się w prawie rodzinnym. Adwokat pomoże Ci dobrać najlepsze rozwiązanie w Twojej sytuacji.