Rezygnacja z wycieczki zagranicznej w obliczu sytuacji na świecie – podstawa prawna do zwrotu środków

Z powodu obecnej sytuacji panującej na świecie wiele osób zastanawia się czy przysługuje im bezkosztowy zwrot środków wpłaconych na wycieczkę turystyczną w krajach położonych w regionie objętym działaniami wojennymi lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie.

Działania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego

W pierwszej kolejności wspomnieć należy oczywiście, iż uruchomione zostały działania Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, obsługującego Turystyczny Fundusz Pomocowy. Od 5 marca 2026 r. rozpoczęto przyjmowanie wniosków o zwrot pieniędzy wpłaconych za wycieczki na Bliskim Wschodzie, które zostały odwołane z powodu działań wojennych.

Zwrot pieniędzy z Turystycznego Funduszu Pomocowego (TFP) jest możliwy, pod ściśle określonymi warunkami wymienionymi na stronie UFG, a zatem jeżeli:

• Impreza turystyczna miała odbyć się na terytorium ściśle określonych państw, wymienionych na stronie UFG lub gdy impreza turystyczna obejmowała międzylądowanie na terytoriach tych państw;
• impreza turystyczna miała rozpocząć się w okresie od 28 lutego 2026 r. do 27 marca 2026 r.;
• organizator przyjął wpłatę w formie bezgotówkowej, a impreza została odwołana przed jej rozpoczęciem;
• podróżny powiadomił organizatora imprezy o odstąpieniu od umowy lub otrzymał od organizatora powiadomienie o rozwiązaniu umowy w terminie od 28 lutego 2026 r. do 27 marca 2026 r. włącznie;
• przedsiębiorca turystyczny znajduje się w ewidencji przedsiębiorców turystycznych.

Wszystkie powyższe warunki mają być spełnione łącznie.

Uwaga: Środkami z Turystycznego Funduszu Pomocowego nie są objęte oddzielnie pojedynczo zakupione usługi w ramach wyjazdu organizowanego samodzielnie, np. koszty biletów lotniczych, hotelu. Wówczas klienci powinni kontaktować się samodzielnie z linią lotniczą lub hotelem w celu ich zwrotu.

Termin na złożenie wniosku został określony na 14 dni od powiadomienia przez podróżnego o odstąpieniu od umowy lub organizatora o rozwiązaniu umowy o udział w imprezie turystycznej. Wniosek taki można złożyć wyłącznie elektronicznie przez odpowiedni do tego służący portal.

Konsumenci wyłączeni z Turystycznego Funduszu Pomocowego

Natomiast co z konsumentami którzy nie mogą, wobec powyżej określonych warunków, skorzystać z środków z Turystycznego Funduszu Pomocowego? W ich przypadku zastosowanie znajdzie art. 47 ust. 4 ustawy o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych.

Zgodnie z przywołanym przepisem: Podróżny może odstąpić od umowy o udział w imprezie turystycznej przed rozpoczęciem imprezy turystycznej bez ponoszenia opłaty za odstąpienie w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności występujących w miejscu docelowym lub jego najbliższym sąsiedztwie, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Podróżny może żądać wyłącznie zwrotu wpłat dokonanych z tytułu imprezy turystycznej, bez odszkodowania lub zadośćuczynienia w tym zakresie.

Jeżeli jednak mieliśmy zaplanowaną podróż do kraju, w którym co prawna bezpośrednio nie są prowadzone działania wojenne, jednak toczą się one w jego sąsiedztwie, regionie, a Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie wydało komunikatów ostrzegawczych w stosunku do danego państwa, czy w takiej sytuacji turyści wykazujący obawy związane z owym wyjazdem mają prawo domagać się również bezkosztowego zwrotu wpłaconych środków? UOKiK podkreślił, że ostateczna decyzja co do zwrotu wydanych środków będzie w takiej sytuacji należeć do sądu, w zależności od konkretnych okoliczności sprawy.

Powinniśmy jednak przyjrzeć się w tym kontekście wyrokom sądów zapadającym chociażby w innych okresach trudnych wydarzeń światowych, jak np. pandemia. Wyroki te niejednokrotnie były pozytywne dla konsumentów. W tym miejscu można przywołać wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 29 lutego 2024 r. w sprawie C-299/22, zgodnie z którym: Stwierdzenie wystąpienia w miejscu docelowym podróży lub jego najbliższym sąsiedztwie „nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności” nie jest uzależnione od warunku, iż właściwe organy wydały oficjalne zalecenie odradzające podróżnym odwiedzanie danego obszaru lub oficjalną decyzję uznającą ten obszar za „obszar ryzyka”. Orzeczenie to dotyczyło obywatela Litwy, który obawiał się wyjazdu zagranicznego z powodu ryzyka zarażenia wirusem w okresie pandemii, a chciał bezkosztowo odstąpić od umowy. Trybunał uznał, że miał on do tego prawo, mimo że władze jego kraju nie odradzały podróży do danego państwa. W opinii sądu oficjalne komunikaty istniejące w dniu rozwiązania przez konsumenta umowy o udział w imprezie turystycznej, a mianowicie komunikat WHO z dnia 30 stycznia 2020 r., uznający rozprzestrzenianie się wirusa za  „stan zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym”, ogłoszenie stanu wyjątkowego na Litwie w dniu 26 lutego tego samego roku oraz poinformowanie nazajutrz w prasie litewskiej o licznych przypadkach zakażeń na terenie państwa do którego miał wyjechać, mogły być dla konsumenta podstawą do uznania, że są to nieuniknione i nadzwyczajne okoliczności uzasadniające bezkosztową rezygnację z wyjazdu.

Gdy wycieczka zaplanowana jest w perspektywie kilku następnych miesięcy – czy można odstąpić od umowy już teraz?

Pojawiają się również wątpliwości, czy osoby, które mają zaplanowane wycieczki w późniejszym terminie np. w przeciągu kilku najbliższych miesięcy, mogą już w chwili obecnej zrezygnować z wyjazdu. Zapoznając się z wytycznymi na stronie Turystycznego Funduszu Pomocowego należy dojść do wniosku, że tak. Jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby poczekać na rozwój sytuacji i kolejne informacje z Ministerstwa, które mogą znacząco ułatwić drogę dochodzenia uiszczonych środków. Jest to nawet działanie rekomendowane, aby termin wyjazdu był bliższy podejmowaniu działań odstąpienia od umowy.

Jak widać, możliwość odzyskania pieniędzy za odwołaną lub budzącą uzasadnione obawy wycieczkę zagraniczną zależy od wielu czynników: miejsca docelowego, terminu wyjazdu, decyzji organizatora, a także aktualnej sytuacji międzynarodowej. W części przypadków pomoc zapewnia Turystyczny Fundusz Pomocowy, jednak wielu podróżnych musi oprzeć swoje roszczenia bezpośrednio na przepisach ustawy i wykazać, że okoliczności związane z konfliktem zbrojnym lub zagrożeniem w regionie realnie wpływają na bezpieczeństwo podróży.

W praktyce oznacza to, że każda sprawa wymaga indywidualnej analizy – zarówno umowy z biurem podróży, jak i aktualnych komunikatów, sytuacji w regionie czy stanowiska organizatora. Zdarza się, że biura podróży odmawiają zwrotu środków, mimo że przepisy stoją po stronie konsumenta. W takich sytuacjach warto skonsultować się z adwokatem i sprawdzić, czy istnieją podstawy do dochodzenia swoich praw.

Jeżeli mają Państwo wątpliwości dotyczące rezygnacji z wyjazdu, odmowy zwrotu pieniędzy przez organizatora albo chcą bezpiecznie przygotować odstąpienie od umowy – warto skorzystać z profesjonalnej pomocy. Adwokat Joanna Gałdzewicz pomaga klientom w analizie umów, ocenie szans na odzyskanie wpłaconych środków oraz w prowadzeniu sporów.

W wielu przypadkach szybka konsultacja pozwala uniknąć utraty znacznych kwot lub błędów przy składaniu wniosków czy reklamacji. Jeśli więc planowana podróż budzi uzasadnione obawy albo spotkali się Państwo z odmową zwrotu pieniędzy – warto skonsultować swoją sytuację i sprawdzić dostępne możliwości działania w kancelarii adwokat Joanny Gałdzewicz w Warszawie.