Porwanie rodzicielskie – czym jest i co robić w jego przypadku?

W sytuacji zaostrzonego konfliktu między rodzicami zdarza się, że dochodzi do zabierania sobie dziecka – tzw. porwań rodzicielskich. Jest to coś niezwykle trudnego, krzywdzącego tak rodzica, jak i przede wszystkim samo dziecko. Dochodzi do zatracenia jego poczucia bezpieczeństwa i stabilności. W takich przypadkach trzeba działać szybko i stanowczo. Co można zrobić i jakie narzędzia prawne przysługują wówczas rodzicowi pozbawionemu kontaktu z dzieckiem, opisuję w poniższym artykule.

Czym jest porwanie rodzicielskie?

Z porwaniem rodzicielskim mamy do czynienia, gdy:

• obojgu rodzicom przysługuje pełna władza rodzicielska
• jeden z rodziców wywozi lub zatrzymuje dziecko u siebie, bez woli i wiedzy drugiego rodzica
• sytuacja ma miejsce pod pretekstem krótkotrwałego pobytu
• Drugi rodzic zostaje pozbawiony kontaktu z dzieckiem.

Porwanie rodzicielskie zostało zdefiniowane w Zarządzeniu Nr 124 Komendanta Głównego Policji jako:

„Porwanie rodzicielskie jest sytuacją, w której jedno z rodziców lub opiekunów posiadających pełną władzę rodzicielską bez woli i wiedzy drugiego z nich pod pretekstem krótkotrwałego pobytu wywozi, lub zatrzymuje osobę małoletnią na stałe, pozbawiając tym samym drugiego rodzica lub opiekuna posiadającego pełną władzę rodzicielską możliwości utrzymywania kontaktu z małoletnim w przysługującym mu zgodnie z prawem zakresie.”

Porwanie rodzicielskie a uprowadzenie

Od tzw. porwania rodzicielskiego należy odróżnić uprowadzenie rodzicielskie, które zostało uregulowane w art. 211 Kodeksu Karnego i jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Czym różni się ono od porwania rodzicielskiego?

Różni się tym, że jest dokonywane przez rodzica, któremu nie przysługuje pełna władza rodzicielska w stosunku do dziecka

Uprowadzenia rodzicielskiego może zatem dokonać rodzić, który:

• Ma zawieszoną władzę rodzicielską
• Ma ograniczoną władzę rodzicielską
• Jest pozbawiony władzy rodzicielskiej

Przestępstwo z art. 211 k.k. jest przestępstwem ściganym z urzędu, co oznacza, że wszczynane jest postępowanie przygotowawcze mające na celu odnalezienie dziecka.

Policja przypisuje zaginięcia do jednej z trzech kategorii. W przypadku porwań rodzicielskich zaginięcie dziecka przypisywane jest zazwyczaj do III kategorii. Natomiast zakwalifikowanie do kategorii I może nastąpić w sytuacji, gdy istnieje podejrzenie, że dziecko może być ofiarą przestępstwa, jego życie lub zdrowie może być zagrożone. Natomiast nawet w sytuacji zakwalifikowania zaginięcia jako kategorii III podejmowane są oczywiście działania mające na celu dotarcie do dziecka i rodzica, który je zabrał.

Co robić w przypadku porwania rodzicielskiego?

1. Zawiadomić Policję – policjant przyjmujący zgłoszenie sporządza notatkę urzędową, którą przekazuje się do właściwego sądu rodzinnego; funkcjonariusz powinien poinformować również rodzica zawiadamiającego o możliwości zwrócenia się do sądu rodzinnego w celu wszczęcia postępowania.
2. Złożyć wniosek o odebranie dziecka do Sądu Opiekuńczego, a jeżeli miejsce pobytu dziecka jest nieznane wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka.
3. Można złożyć wniosek o pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzicowi, który dokonał porwania rodzicielskiego. Wniosek składa się do Sądu Rodzinnego. Jednym z argumentów jest notatka sporządzona przez policjanta, która świadczy o porwaniu rodzicielskim i wskazuje tym samym na nadużywanie władzy rodzicielskiej wobec dziecka.

Wniosek o odebranie dziecka

Wniosek składa się do właściwego sądu rodzinnego. Żądaniem wniosku jest nakazanie drugiemu rodzicowi wydania dziecka. Podstawą prawną jest art. 100 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego. Należy powołać dowody na poparcie swoich twierdzeń: zeznania stron i świadków, dokumenty. Następnie Sąd zawiadamia Prokuratora, który może wstąpić do sprawy. Przeprowadzona zostanie rozprawa. Sąd może wydać postanowienie o odebraniu i obowiązku oddania dziecka. W postanowieniu Sąd określa termin, w jakim zobowiązany ma oddać uprawnionemu rodzicowi dziecko. Jeżeli mimo nałożonego obowiązku, rodzic w dalszym ciągu nie wydaje dziecka – można złożyć wniosek o przymusowe odebranie. Sąd zleci wówczas kuratorowi sądowemu przymusowe odebranie dziecka. Kurator przy wykonywaniu czynności może korzystać z pomocy Policji.

Uprowadzenie dziecka za granicę – co robić?

W przypadku uprowadzenia dziecka za granicę, zastosowanie znajduje Konwencja Haska z 25 października 1980 r. Głównym celem aktu, jest umożliwienie szybkiego powrotu dziecka do kraju stałego pobytu. Jakie warunki muszą być spełnione, żeby sięgnąć do Konwencji?

• musi występować element międzynarodowy – tzn. dziecko zostało wywiezione do innego państwa,
• państwo, do którego dziecko zostało wywiezione, jest stroną Konwencji,
• dziecko nie ukończyło 16 roku życia,
• doszło do naruszenia prawa do opieki (władzy rodzicielskiej).

Rodzic składa wniosek o powrót dziecka.

Sprawy rozwodowe, w których występują elementy porwań rodzicielskich, czy też uprowadzeń dzieci, są niezwykle trudne i wymagają ścisłej znajomości procedur umożliwiających odzyskanie dziecka. Jeżeli chcesz, aby Twoje interesy były należycie zabezpieczone, umów się na konsultację w Kancelarii Adwokackiej Joanny Gałdzewicz, specjalizującej się w prawie rodzinnym.