Jak odwołać darowiznę?

Prawo przewiduje w zasadzie dwie możliwości odwołania darowizny. Jedna z nich powstaje, gdy stan majątkowy darczyńcy uległ zmianie. Druga – w przypadku rażącej niewdzięczności obdarowanego. W obu przypadkach muszą zostać spełnione określone warunki, aby można było mówić o skutecznym odwołaniu darowizny.

Jaka zmiana stanu majątkowego darczyńcy uzasadnia odwołanie darowizny?

Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby zmiana stanu majątkowego darczyńcy uzasadniała odwołanie darowizny?

• Darowizna jest nie wykonana;
• Zmiana stanu majątkowego musiała nastąpić w okresie między zawarciem umowy darowizny a przed jej wykonaniem – jeżeli zmiana ta istniała już w chwili poczynienia darowizny, darczyńca nie może jej odwołać z tej przyczyny;
• Musi zachodzić taka zmiana stanu majątkowego, która wywiera określony wpływ na możliwość własnego utrzymania darczyńcy, czy też na możliwość wykonywania przez niego ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

Wyobraźmy sobie sytuację, że stan majątkowy darczyńcy w okresie między darowaniem swemu dziecku nieruchomości, a wykonaniem tej umowy ulega takiemu pogorszeniu, że nie jest on w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych, podstawowych potrzeb np. okazuje się, że ma duży dług, o którym wcześniej nie wiedział, a bardzo niewielki dochód i brak innego majątku, który pozwoliłby mu na spłatę zobowiązania. Może być to sytuacja uzasadniająca odwołanie darowizny z powyższej przyczyny.  

Rażąca niewdzięczność obdarowanego – przyczyną odwołania darowizny

Zgodnie z przepisami darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności. Czym jest owa rażąca niewdzięczność?

Rażąca niewdzięczność obdarowanego może polegać zarówno na działaniu, jak i na zaniechaniu w wykonywaniu obowiązków wobec darczyńcy. Należy zauważyć, iż wcześniejsze zachowania stron umowy darowizny, poprzedzające jej wykonanie czy zawarcie, nie mają w tym przypadku znaczenia.

Rażąca niewdzięczność występuje, gdy:

• zachowania obdarowanego skierowane są przeciwko darczyńcy
• obdarowany ma nieprzyjazne, wrogie zamiary;
• ma na celu wyrządzenie darczyńcy poważnej krzywdy lub szkody majątkowej.

Nie stanowią rażącej niewdzięczności zwykłe konflikty życiowe, rodzinne. Do przyjęcia po stronie obdarowanego rażącej niewdzięczności wymagane jest ujawnienie istniejącego zamiaru pokrzywdzenia darczyńcy.

Przykłady rażącej niewdzięczności:

• znieważenie darczyńcy lub jego bliskich,
• przemoc fizyczna lub psychiczna,
• uporczywe uchylanie się od pomocy w trudnej sytuacji,
• działania na szkodę darczyńcy (np. oszustwo, kradzież).

Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Liczy się nie tylko sama postawa obdarowanego, ale również zachowanie darczyńcy po wykonaniu darowizny.

Ważne! Odwołując darowiznę z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego należy  zachować termin 1 roku od dnia dowiedzenia się o niej.

W jaki sposób odwołać darowiznę? Forma odwołania darowizny i dalsze żądanie zwrotu.

Należy pamiętać, że odwołanie darowizny następuje przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie. Forma pisemna odwołania zastrzeżona została jednak wyłącznie dla celów dowodowych, co oznacza, że jej nie zachowanie przysporzyłoby jedynie problemów z udowodnieniem odwołania, ale nie skutkowałoby jego nieważnością. Co ważne oświadczenie o odwołaniu darowizny powinno dotrzeć do obdarowanego w taki sposób, że będzie on mógł zapoznać się z jego treścią. Dlatego najlepiej oświadczenie o odwołaniu darowizny wysłać listem poleconym „ze zwrotką”, aby mieć odpowiedni dowód.

Najpierw należy złożyć oświadczenie o odwołaniu darowizny na piśmie wskazując na zachowania obdarowanego uzasadniające odwołanie, a następnie domagać się zwrotu przedmiotu darowizny. W jaki sposób to zrobić?

Po odwołaniu darowizny nieruchomości konieczne jest zawarcie nowej umowy w formie aktu notarialnego – przenoszącej własność nieruchomości z powrotem na darczyńcę. Jeżeli jednak obdarowany nie zgadza się na to, nie chce dobrowolnie poddać się temu, wówczas darczyńcy pozostaje wytoczenie powództwa o zobowiązanie obdarowanego do przeniesienia własności nieruchomości.

Przebaczenie – jak wpływa na odwołanie darowizny?

Jeżeli darczyńca przebaczył obdarowanemu naganne zachowania lub zaniechania wobec niego, w takim wypadku darowizna nie może być odwołana z powodu rażącej niewdzięczności. Przebaczenia może dokonać nawet osoba nie mająca zdolności do czynności prawnych, ale jest ono w takim przypadku skuteczne, jeżeli nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem.

Potrzebujesz pomocy przy odwołaniu darowizny? Jesteś darczyńcą, a może obdarowanym, któremu ktoś chce odwołać darowiznę? Umów się na konsultację w Kancelarii Adwokat Joanny Gałdzewicz z siedzibą w Warszawie. Adwokat Joanna Gałdzewicz, mająca doświadczenie w sprawach związanych z odwołaniem darowizny, zadba należycie o Państwa interesy.