Intercyza po ślubie – czy można ją podpisać w trakcie trwania małżeństwa?

Kiedy w codziennym życiu słyszymy – intercyza, słowo to kojarzy się najczęściej, na skutek przekazów medialnych, z okresem bezpośrednio poprzedzającym zawarcie małżeństwa. W rzeczywistości jednak tzw. intercyza może być zawarta również po ślubie. Dość często zresztą decyzja o rozdzielności majątkowej pojawia się dopiero po kilku latach małżeństwa – np. gdy jeden z małżonków rozpoczyna działalność gospodarczą, powstają większe zobowiązania albo małżonkowie chcą uporządkować swoje finanse.

Jest to umowa majątkowa małżeńska, przy pomocy której małżonkowie mogą ustanowić między sobą rozdzielność majątkową. Co więcej, mogą również taką umowę w przyszłości zmienić.

Jak zatem działa intercyza po ślubie, co daje takie rozwiązanie, a także na co uważać, szczególnie gdy w grę wchodzą długi lub zobowiązania?

Czym właściwie jest intercyza?

W języku potocznym „intercyzą” najczęściej określa się umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową. Jednak intercyza to tak naprawdę małżeńska umowa majątkowa, przy pomocy której można zarówno rozszerzyć jak i ograniczyć wspólność ustawową, a także ustanowić rozdzielność majątkową czy też rozdzielność z wyrównaniem dorobków. Ustawodawca przewidział zamknięty katalog umów majątkowych małżeńskich.

Ustawowy ustrój majątkowy małżeński to wspólność ustawowa. Jeżeli małżonkowie chcą go zmienić, zawierają właśnie intercyzę.

We wspólności ustawowej małżeńskiej, część składników majątku nabywanych w czasie małżeństwa należy do majątku wspólnego. Mamy wówczas tak napraw trzy masy majątkowe: majątek wspólny, majątek osobisty żony i majątek osobisty męża. Zawarcie umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową zmienia ten ustrój w zależności od wybranego sposobu.

Zgodnie z art. 51 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przy umownej rozdzielności majątkowej każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później, a każdy z małżonków samodzielnie nim zarządza.

Intercyza zawarta po ślubie

Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwalają małżonkom zawrzeć umowę majątkową w trakcie trwania małżeństwa.

Umowa taka musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Małżonkowie mogą ustanowić w niej m.in. rozdzielność majątkową. Mogą również zmienić albo rozwiązać wcześniej zawartą umowę majątkową.

Oznacza to, że fakt zawarcia małżeństwa nie zamyka drogi do uregulowania stosunków majątkowych w inny sposób.

Konsekwencje rozdzielności majątkowej w trakcie małżeństwa

Wprowadzenie rozdzielności majątkowej nie oznacza, że małżonkowie przestają być rodziną, prowadzić wspólne gospodarstwo domowe czy wspólnie podejmować decyzje dotyczące dzieci.

Zmienia się przede wszystkim sfera majątkowa.

Przykładowo: wyobraźmy sobie małżeństwo, w którym żona od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą. Mąż nie jest związany z jej firmą i ma własne źródło dochodu. Małżonkowie chcą oddzielić swoje majątki, aby uporządkować kwestie finansowe.

Mogą zawrzeć u notariusza umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową. Od momentu określonego w umowie będą funkcjonować w nowym ustroju majątkowym.

Warto jednak pamiętać, że sama intercyza nie dokonuje automatycznie podziału wszystkich składników dotychczasowego majątku wspólnego. Ustanie wspólności majątkowej i podział majątku to dwie odrębne kwestie, które wymagają indywidualnej analizy.

Intercyza a długi i zobowiązania

To jeden z najważniejszych powodów, dla których małżonkowie decydują się na rozdzielność majątkową.

Jeżeli jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą, zaciąga zobowiązania lub jego sytuacja finansowa jest bardziej ryzykowna, naturalne może być pytanie: czy długi jednego małżonka mogą wpłynąć na majątek drugiego?

Odpowiedź zależy jednak od wielu okoliczności, w szczególności od:

  • momentu powstania zobowiązania,
  • ustroju majątkowego obowiązującego w chwili jego powstania,
  • charakteru konkretnego długu,
  • wiedzy wierzyciela o umowie majątkowej,
  • tego, czy i w jakim zakresie małżonek wyraził zgodę na określone zobowiązanie.

Szczególne znaczenie ma art. 47¹ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z nim małżonek może powoływać się wobec innych osób na umowę majątkową małżeńską, jeżeli zawarcie umowy oraz jej rodzaj były tym osobom wiadome.

Dlatego nie warto traktować intercyzy jako prostego sposobu na „ochronę przed wszystkimi długami”. Znaczenie ma nie tylko sama umowa, ale również moment jej zawarcia i sytuacja konkretnego wierzyciela.

Czy intercyza działa wstecz?

Jako adwokat w Warszawie często spotykam się z powyższym pytaniem klientów.

Zawarcie intercyzy po ślubie nie oznacza, że wcześniejszy okres małżeństwa zostaje automatycznie wymazany pod względem majątkowym.

W intercyzie można co prawda określić termin, z upływem którego między małżonkami wchodzi w życie nowy ustrój majątkowy małżeński. Jednakże termin ten może być oznaczony wyłącznie na przyszłość. Nie jest możliwe ustanowienie wyłącznie przy pomocy umowy innego ustroju majątkowego małżeńskiego z datą wsteczną. Jedynym rozwiązaniem pozwalającym na ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej z datą wsteczną jest wytoczenie powództwa przed Sądem. Zgodnie z przepisami tylko w wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu.

Jeżeli małżonkowie przez kilka lat pozostawali we wspólności ustawowej, a następnie zawarli umowę ustanawiającą rozdzielność, trzeba przeanalizować majątek zgromadzony do momentu ustania wspólności oraz ewentualny późniejszy podział tego majątku.

Podobnie szczególnej ostrożności wymaga sytuacja, w której jeden z małżonków ma już istniejące zobowiązania. Intercyza nie powinna być traktowana jako narzędzie do automatycznego pozbawienia wierzyciela możliwości dochodzenia należności.

W takich sytuacjach przed podpisaniem umowy warto skonsultować stan majątkowy i zobowiązania z adwokatem.

Jak zawrzeć intercyzę po ślubie?

Procedura jest stosunkowo prosta, ale jej skutki prawne mogą być istotne.

Najczęściej wygląda to następująco:

  1. Małżonkowie ustalają, jaki ustrój majątkowy chcą wprowadzić.
  2. Analizują swoją dotychczasową sytuację majątkową, w tym majątek wspólny, majątki osobiste oraz istniejące zobowiązania.
  3. Udają się do notariusza, ponieważ umowa majątkowa małżeńska wymaga formy aktu notarialnego.
  4. Zawierają umowę.
  5. Jeżeli jest to potrzebne, podejmują dalsze czynności związane z uporządkowaniem i podziałem dotychczasowego majątku wspólnego.

W praktyce warto przeprowadzić analizę prawną przed wizytą u notariusza, zwłaszcza gdy małżonkowie posiadają nieruchomości, prowadzą działalność gospodarczą albo mają kredyty i inne zobowiązania.

Jak przygotować się do intercyzy?

Podejście polegające na traktowaniu intercyzy jako sposobu rozwiązywania wszelkich problemów finansowych małżonków, może prowadzić do licznych błędów.

Intercyza jest ważnym narzędziem regulowania sytuacji majątkowej małżonków, ale nie rozwiązuje automatycznie wszystkich problemów związanych z wcześniejszym majątkiem i zobowiązaniami.

Przed zawarciem umowy warto odpowiedzieć sobie m.in. na pytania:

  • Jaki majątek powstał w czasie małżeństwa?
  • Czy istnieje majątek wspólny wymagający późniejszego podziału?
  • Jakie zobowiązania posiada każde z małżonków?
  • Czy któryś z małżonków prowadzi działalność gospodarczą?
  • Czy istnieją kredyty, pożyczki lub inne zobowiązania?
  • Czy w sprawie występuje wierzyciel i czy znał albo mógł znać sytuację majątkową małżonków?

Dobrze przygotowana umowa powinna odpowiadać rzeczywistej sytuacji małżonków, a nie być wyłącznie formalnością podpisaną u notariusza.

Intercyza a podział majątku

Nie należy utożsamiać ustanowienia rozdzielności majątkowej z podziałem majątku.

Są to dwie różne czynności. Rozdzielność określa zasady majątkowe na przyszłość, natomiast podział majątku dotyczy majątku, który wcześniej był objęty wspólnością.

To rozróżnienie jest szczególnie ważne, gdy małżonkowie posiadają wspólnie mieszkanie, dom, oszczędności czy inne wartościowe składniki majątku.

W zależności od sytuacji podział może być dokonany w późniejszym terminie. Przed podjęciem decyzji warto jednak ustalić konsekwencje prawne i podatkowe konkretnego rozwiązania.

Intercyza po ślubie – warto zadbać o bezpieczeństwo prawne

Intercyza po ślubie jest możliwa i może być zawarta w trakcie trwania małżeństwa. Wymaga aktu notarialnego i może ustanowić między małżonkami rozdzielność majątkową.

Jednocześnie skutki takiej umowy zależą od konkretnej sytuacji. Szczególnej uwagi wymagają wcześniejszy majątek, istniejące długi i zobowiązania oraz relacje z wierzycielami.

Jeżeli rozważają Państwo rozdzielność majątkową, warto najpierw dokładnie ustalić, co zmieni się w Państwa sytuacji i jakie konsekwencje będzie miało zawarcie umowy.

Każda sprawa jest inna. Jeśli chcesz mieć pewność, że Twoje interesy są zabezpieczone, umów się na konsultację w Kancelarii Adwokackiej Joanny Gałdzewicz w Warszawie lub w jej filii.

Podczas porady możemy przeanalizować Państwa sytuację majątkową, istniejące zobowiązania oraz planowaną umowę i odpowiednio przygotować się do jej zawarcia.

Masz pytania ?

Zadzwoń lub napisz e-mail. Możesz też skorzystać z formularza kontaktowego. Odpowiem najszybciej, jak to możliwe.
Adw. Joanna Gałdzewicz

Przeczytaj
również

Zachęcamy do zapoznania się także z innymi publikacjami kancelarii adwokackiej adwokat Joanny Gałdzewicz. Mamy nadzieję, że odnajdziecie w nich Państwo odpowiedzi na niektóre spośród nurtujących Was pytań prawnych. Wpisy zostały podzielone na kategorie i dotyczą tematów z zakresu specjalizacji adwokat, z którymi miała również do czynienia w swej praktyce. Życzymy interesującej lektury.

Dziedziczenie praw autorskich

Rozróżniamy dwie kategorie praw autorskich: majątkowe i osobiste. Choć dotyczą tego samego utworu, mają inny charakter i podlegają odmiennym zasadom. Należy pamiętać, że ich ochrona… Czytaj dalej